پردازندههای Intel Xeon Scalable از مهمترین پردازندههای مورد استفاده در سرورهای سازمانی، دیتاسنترها و سیستمهای پردازشی هستند. این خانواده از زمان معرفی نسل اول در سال ۲۰۱۷ تاکنون تغییرات قابل توجهی در تعداد هسته، پهنای باند حافظه، ارتباطات PCIe، ظرفیت کش و شتابدهندههای داخلی تجربه کرده است.
در بازار سرورهای HPE، شناخت نسل پردازنده اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هر نسل از سرورهای ProLiant تنها از خانواده مشخصی از پردازندهها پشتیبانی میکند. برای مثال، سرورهای HPE Gen10 عمدتاً با نسل اول و دوم Xeon Scalable عرضه شدهاند، درحالیکه Gen11 به پردازندههای نسل چهارم و پنجم و Gen12 به پردازندههای Xeon 6 مجهز شده است.
پاسخ سریع: مهمترین تفاوت نسلهای Xeon Scalable در تعداد هسته، نوع و سرعت حافظه، تعداد کانالهای رم، نسخه PCIe، حجم کش و شتابدهندههای داخلی است. برای بیشتر سرورهای استوک HPE Gen10، پردازندههای نسل دوم ارزش خرید مناسبی دارند؛ اما برای مجازیسازی سنگین، دیتابیس، هوش مصنوعی و تجهیزات پرسرعت، نسلهای سوم به بعد مزیت فنی محسوسی ارائه میکنند.
پردازنده Intel Xeon Scalable چیست؟
Xeon Scalable خانوادهای از پردازندههای سرور Intel است که برای کارکرد مداوم، پردازش چندوظیفهای، مجازیسازی، دیتابیس، تحلیل داده و بارهای کاری سازمانی طراحی شده است. این پردازندهها برخلاف پردازندههای دسکتاپ، امکاناتی مانند پشتیبانی از حافظه ECC، ظرفیت بالاتر رم، ارتباط چندسوکتی، قابلیتهای امنیتی سازمانی و تعداد بیشتری مسیر PCIe را در اختیار سرور قرار میدهند.
پردازندههای نسل اول تا پنجم Xeon Scalable در چهار سطح اصلی Bronze، Silver، Gold و Platinum عرضه شدهاند:
- Bronze: مناسب بارهای کاری سبک و سرورهای اقتصادی
- Silver: مناسب فایلسرور، سرویسهای عمومی و مجازیسازی سبک
- Gold: مناسب مجازیسازی، دیتابیس و سرویسهای سازمانی
- Platinum: مناسب دیتاسنتر، پردازش سنگین و سیستمهای چندسوکتی
در خانواده Xeon 6 این نامگذاری تغییر کرده و Intel بیشتر از شماره سری و پسوندهای P و E استفاده میکند. پردازندههای P-core برای قدرت پردازشی هر هسته و E-coreها برای تراکم هسته و مصرف انرژی بهینه شدهاند.
جدول مقایسه نسلهای Intel Xeon Scalable
| خانواده | معماری | حداکثر هسته | حافظه | PCIe | حداکثر کش L3 | سرور HPE رایج |
|---|---|---|---|---|---|---|
| نسل اول | Skylake-SP | ۲۸ هسته | ۶ کانال DDR4-2666 | PCIe 3.0 تا ۴۸ مسیر | ۳۸.۵MB | HPE Gen10 |
| نسل دوم | Cascade Lake-SP | ۲۸ هسته در مدلهای رایج | ۶ کانال DDR4-2933 | PCIe 3.0 تا ۴۸ مسیر | ۳۸.۵MB در مدلهای رایج | HPE Gen10 |
| نسل سوم | Ice Lake-SP | ۴۰ هسته | ۸ کانال DDR4-3200 | PCIe 4.0 تا ۶۴ مسیر | ۶۰MB | HPE Gen10 Plus |
| نسل چهارم | Sapphire Rapids | ۶۰ هسته | ۸ کانال DDR5-4800 | PCIe 5.0 تا ۸۰ مسیر | حدود ۱۱۲.۵MB | HPE Gen11 |
| نسل پنجم | Emerald Rapids | ۶۴ هسته | ۸ کانال DDR5-5600 | PCIe 5.0 تا ۸۰ مسیر | ۳۲۰MB | HPE Gen11 |
| Xeon 6 | Granite Rapids / Sierra Forest | تا ۱۲۸ P-core یا ۲۸۸ E-core | DDR5 و MRDIMM، هشت یا دوازده کانال | PCIe 5.0 و CXL 2.0 | تا ۵۰۴MB در مدلهای P-core | HPE Gen12 |
توجه: اعداد جدول حداکثر مشخصات هر خانواده هستند. تعداد هسته، ظرفیت رم، سرعت حافظه، توان مصرفی و تعداد سوکت قابل پشتیبانی در هر مدل پردازنده و سرور متفاوت است و باید با QuickSpecs همان سرور بررسی شود.
نسل اول Intel Xeon Scalable؛ شروع پلتفرم Skylake
نسل اول Xeon Scalable با معماری Skylake-SP معرفی شد و جایگزین خانوادههای قدیمیتر Xeon E5 و E7 شد. این نسل برای نخستینبار ساختار Bronze، Silver، Gold و Platinum را وارد نامگذاری پردازندههای سرور Intel کرد.
پردازندههای نسل اول حداکثر ۲۸ هسته، شش کانال حافظه DDR4 با سرعت ۲۶۶۶ MT/s و ۴۸ مسیر PCIe 3.0 در اختیار سرور قرار میدهند. مدلهایی مانند Xeon Gold 6130، Gold 6140 و Platinum 8180 از پردازندههای شناختهشده این نسل هستند.
این پردازندهها بیشتر در سرورهای HPE Gen10 دیده میشوند. نسل اول هنوز برای فایلسرور، سرویسهای اداری، بکاپ و مجازیسازی سبک قابل استفاده است؛ اما در خرید سرور Gen10 معمولاً نسل دوم به دلیل کارایی بهتر و قیمت نزدیک، انتخاب منطقیتری محسوب میشود.
نسل دوم Xeon Scalable؛ گزینه اقتصادی برای HPE Gen10
نسل دوم با معماری Cascade Lake-SP عرضه شد. تعداد هسته در پردازندههای سوکتی رایج این نسل همچنان حداکثر ۲۸ هسته بود، اما فرکانس، سرعت رم، قابلیتهای امنیتی و شتابدهی پردازشهای هوش مصنوعی نسبت به نسل قبل بهبود پیدا کرد.
پردازندههای نسل دوم از حافظه DDR4 با سرعت حداکثر ۲۹۳۳ MT/s، شش کانال حافظه و ۴۸ مسیر PCIe 3.0 پشتیبانی میکنند. پشتیبانی از Intel Optane Persistent Memory نیز یکی از تفاوتهای مهم این نسل بود، هرچند استفاده از آن به مدل CPU و پلتفرم سرور بستگی داشت.
مدلهایی مانند Xeon Gold 5220، Gold 6230، Gold 6240 و Platinum 8280 در سرورهای HPE Gen10 بسیار رایج هستند. برای خرید سرور استوک یا ارتقای یک سرور Gen10، این نسل معمولاً بهترین تعادل میان قیمت، تعداد هسته، فرکانس و هزینه نگهداری را ارائه میکند.
نسل سوم Xeon Scalable؛ جهش در حافظه و PCIe
نسل سوم Xeon Scalable، بهخصوص مدلهای Ice Lake-SP، تغییر مهمتری نسبت به دو نسل قبلی ایجاد کرد. تعداد کانالهای حافظه از شش به هشت کانال افزایش پیدا کرد و PCIe 4.0 جایگزین PCIe 3.0 شد.
این نسل حداکثر ۴۰ هسته، حافظه DDR4-3200 و ۶۴ مسیر PCIe 4.0 را ارائه میدهد. افزایش پهنای باند رم و ورودی و خروجی باعث شده نسل سوم برای مجازیسازی متراکم، دیتابیس، ذخیرهسازی NVMe و بارهای کاری حساس به پهنای باند مناسبتر باشد.
پردازندههای نسل سوم در سرورهای HPE Gen10 Plus استفاده شدهاند. این سرورها از نظر سوکت، مادربرد و پلتفرم با Gen10 معمولی متفاوت هستند؛ بنابراین امکان نصب پردازنده نسل سوم روی سرور Gen10 وجود ندارد.
نسل چهارم Xeon Scalable؛ ورود DDR5 و PCIe 5.0
نسل چهارم با معماری Sapphire Rapids یکی از بزرگترین تغییرات پلتفرم Xeon Scalable را ایجاد کرد. در این نسل حافظه DDR5، ارتباط PCIe 5.0، فناوری CXL و شتابدهندههای داخلی جدید به پردازنده اضافه شدند.
پردازندههای نسل چهارم تا ۶۰ هسته، هشت کانال DDR5 با سرعت حداکثر ۴۸۰۰ MT/s و ۸۰ مسیر PCIe 5.0 در هر سوکت ارائه میدهند. فناوری Intel AMX نیز برای افزایش سرعت برخی پردازشهای هوش مصنوعی و ماتریسی به این نسل اضافه شد.
این پردازندهها در سرورهای HPE Gen11 مانند DL360 Gen11، DL380 Gen11 و ML350 Gen11 استفاده میشوند. نسل چهارم برای مجازیسازی سازمانی، دیتابیسهای بزرگ، پردازش تحلیلی، GPU Server و زیرساختهای مبتنی بر NVMe انتخاب مناسبی است.
نسل پنجم Xeon Scalable؛ کش بیشتر و عملکرد بهتر
نسل پنجم با معماری Emerald Rapids بر پایه همان پلتفرم کلی نسل چهارم توسعه پیدا کرد، اما تعداد هسته، سرعت حافظه و بهخصوص حجم کش در آن افزایش یافت.
این نسل تا ۶۴ هسته، هشت کانال حافظه DDR5 با سرعت حداکثر ۵۶۰۰ MT/s و در برخی مدلها تا ۳۲۰ مگابایت کش L3 دارد. افزایش کش میتواند در دیتابیس، مجازیسازی، تحلیل داده و بارهای کاری دارای مجموعه داده بزرگ تأثیر محسوسی داشته باشد.
بسیاری از مدلهای HPE Gen11 از پردازندههای نسل چهارم و پنجم پشتیبانی میکنند، اما این موضوع باید براساس مدل دقیق سرور، نسخه BIOS، توان پردازنده و فهرست رسمی پردازندههای پشتیبانیشده بررسی شود.
Intel Xeon 6؛ تغییر نامگذاری و دو نوع هسته
Intel پس از نسل پنجم، نامگذاری قبلی Xeon Scalable را تغییر داد و خانواده Xeon 6 را معرفی کرد. در این خانواده دیگر صرفاً با Bronze، Silver، Gold و Platinum روبهرو نیستیم و پردازندهها براساس سری و نوع هسته دستهبندی میشوند.
پردازندههای Xeon 6 با P-core
P-core یا Performance Core برای بارهای کاری نیازمند قدرت پردازشی بالا در هر هسته طراحی شده است. این مدلها برای دیتابیس، هوش مصنوعی، HPC، نرمافزارهای مهندسی و مجازیسازی سنگین مناسبتر هستند.
پردازندههای Xeon 6 با E-core
E-core یا Efficient Core با هدف افزایش تراکم هسته و بهبود عملکرد به ازای مصرف انرژی طراحی شده است. این پردازندهها برای سرویسهای Cloud Native، میزبانی وب پرتراکم، کانتینرها، شبکه و پردازشهای موازی سبک انتخاب مناسبی هستند.
در سریهای ردهبالای Xeon 6 تعداد هسته میتواند به ۱۲۸ هسته P-core یا ۲۸۸ هسته E-core در هر سوکت برسد. برخی پلتفرمها از حافظه DDR5-6400، حافظه MRDIMM با سرعت بالاتر، دوازده کانال حافظه، PCIe 5.0 و CXL 2.0 پشتیبانی میکنند.
سرورهای HPE Gen12 از مدلهای مشخصی از پردازندههای Xeon 6 استفاده میکنند. برای نمونه، برخی مدلهای دو سوکتی Gen12 از سری Xeon 6700P و 6500P پشتیبانی میکنند. پشتیبانی دقیق باید براساس مدل سرور و QuickSpecs آن بررسی شود.
ارتباط نسل پردازنده با نسل سرورهای HPE
| نسل سرور HPE | پردازنده رایج | نوع حافظه | نسخه PCIe |
|---|---|---|---|
| HPE Gen10 | نسل اول و دوم Xeon Scalable | DDR4 | PCIe 3.0 |
| HPE Gen10 Plus | نسل سوم Xeon Scalable | DDR4 | PCIe 4.0 |
| HPE Gen11 | نسل چهارم و پنجم Xeon Scalable | DDR5 | PCIe 5.0 |
| HPE Gen12 | Intel Xeon 6 | DDR5 و MRDIMM در مدلهای سازگار | PCIe 5.0 |
این ارتباط یک قاعده کلی است و تمام مدلهای یک نسل الزاماً از همه پردازندههای همان خانواده پشتیبانی نمیکنند. مدل شاسی، تعداد سوکت، توان پردازنده، نوع هیتسینک، نسخه BIOS و پارتنامبر CPU باید پیش از ارتقا بررسی شود.
چگونه نسل پردازنده Xeon Scalable را تشخیص دهیم؟
در پردازندههای نسل اول تا پنجم Xeon Scalable، رقم دوم شماره مدل معمولاً نسل پردازنده را مشخص میکند:
- Xeon Gold 6130: نسل اول
- Xeon Gold 6230: نسل دوم
- Xeon Gold 6330: نسل سوم
- Xeon Gold 6430: نسل چهارم
- Xeon Gold 6530: نسل پنجم
رقم اول نیز سطح پردازنده را مشخص میکند؛ برای مثال سری ۸ معمولاً Platinum، سری ۶ و ۵ Gold، سری ۴ Silver و سری ۳ Bronze است. در Xeon 6 این روش تغییر کرده و پسوندهایی مانند P یا E نوع هسته پردازنده را نشان میدهند.
تفاوت ظرفیت رم در نسلهای Xeon Scalable
ظرفیت رم قابل پشتیبانی را نمیتوان تنها براساس نسل پردازنده مشخص کرد. این ظرفیت به مدل CPU، پسوند پردازنده، تعداد سوکت، نوع DIMM، تعداد اسلاتهای سرور و محدودیتهای مادربرد بستگی دارد.
برای مثال، بعضی پردازندههای نسل دوم دارای ظرفیت استاندارد حافظه هستند و برخی مدلهای دارای پسوند مخصوص، ظرفیت بسیار بالاتری را پشتیبانی میکنند. بنابراین اعدادی مانند «یک ترابایت برای تمام نسل دوم» یا «شش ترابایت برای تمام نسل سوم» دقیق نیستند.
هنگام خرید یا ارتقای رم، باید هم مشخصات پردازنده در Intel ARK و هم جدول Memory Population سرور HPE بررسی شود. ممکن است یک CPU از ظرفیت بالایی پشتیبانی کند، اما تعداد اسلاتها یا ترکیب DIMMهای همان سرور ظرفیت نهایی را محدود کند.
کدام نسل Xeon Scalable برای شما مناسبتر است؟
برای خرید اقتصادی سرور HPE Gen10
پردازندههای نسل دوم Xeon Scalable، بهخصوص مدلهای Gold سری 6200، معمولاً بهترین انتخاب هستند. این پردازندهها در بازار قطعات استوک تنوع بالایی دارند و نسبت قیمت به عملکرد مناسبی ارائه میکنند.
برای مجازیسازی و تعداد زیاد ماشین مجازی
تعداد هسته، ظرفیت رم و پهنای باند حافظه اهمیت زیادی دارد. نسل سوم، چهارم، پنجم و Xeon 6 نسبت به دو نسل اول عملکرد بهتری دارند. با این حال، هزینه لایسنس نرمافزارهایی که براساس تعداد هسته محاسبه میشوند نیز باید در نظر گرفته شود.
برای دیتابیس
در دیتابیس همیشه تعداد هسته بیشتر به معنی عملکرد بهتر نیست. فرکانس هر هسته، حجم کش، سرعت حافظه و تأخیر دسترسی اهمیت زیادی دارند. در بعضی پروژهها یک پردازنده با هسته کمتر و فرکانس بالاتر از یک مدل پرهسته نتیجه بهتری ارائه میدهد.
برای NVMe و تجهیزات پرسرعت
نسل سوم به بعد به دلیل پشتیبانی از PCIe 4.0 یا PCIe 5.0 انتخاب مناسبتری است. این موضوع در استفاده از SSDهای NVMe، کارتهای شبکه پرسرعت، GPU و شتابدهندهها تأثیر مستقیم دارد.
برای هوش مصنوعی و HPC
پردازندههای نسل چهارم، پنجم و Xeon 6 با P-core به دلیل برخورداری از پهنای باند حافظه بالاتر، Intel AMX، PCIe 5.0 و شتابدهندههای داخلی، برای پردازشهای AI و HPC مناسبتر هستند. البته در پروژههای سنگین، نوع GPU و معماری کلی سرور معمولاً تأثیر بیشتری از انتخاب صرف CPU دارد.
برای هاستینگ، کانتینر و سرویسهای پرتراکم
پردازندههای Xeon 6 با E-core به دلیل تعداد بالای هسته و عملکرد مناسب به ازای مصرف انرژی، برای سرویسهای Cloud Native، کانتینرها، میزبانی وب و پردازشهای موازی مقیاسپذیر گزینه مناسبی هستند.
آیا میتوان پردازنده سرور را به نسل جدیدتر ارتقا داد؟
ارتقای CPU تنها زمانی امکانپذیر است که پردازنده جدید با سوکت، چیپست، BIOS، توان مصرفی و سیستم خنککننده سرور سازگار باشد. در بیشتر موارد نمیتوان یک پردازنده را میان نسلهای مختلف سرور جابهجا کرد.
- در بعضی سرورهای Gen10 امکان ارتقا از نسل اول به نسل دوم وجود دارد، اما BIOS و فهرست پردازندههای پشتیبانیشده باید بررسی شود.
- پردازنده نسل سوم روی مادربرد Gen10 معمولی نصب نمیشود.
- پردازندههای نسل چهارم و پنجم فقط روی مدلهای سازگار Gen11 قابل استفاده هستند.
- Xeon 6 به مادربرد، سوکت و پلتفرم Gen12 سازگار نیاز دارد.
پیش از خرید CPU جدید، علاوه بر مدل سرور، پارتنامبر پردازنده، نوع هیتسینک و توان پاور نیز باید کنترل شود. پردازندههای پرهسته و پرتوان ممکن است به هیتسینک Performance و پاور قویتر نیاز داشته باشند.
جمعبندی مقایسه نسلهای Xeon Scalable
نسل اول و دوم Xeon Scalable هنوز در سرورهای HPE Gen10 کاربرد گستردهای دارند و بهخصوص نسل دوم، گزینهای اقتصادی برای خرید سرور استوک و اجرای سرویسهای سازمانی محسوب میشود.
نسل سوم با افزایش کانالهای حافظه و ورود PCIe 4.0 یک جهش فنی ایجاد کرد. نسل چهارم و پنجم نیز با DDR5، PCIe 5.0، کش بیشتر و شتابدهندههای داخلی برای بارهای کاری جدیدتر بهینه شدند. در نهایت Xeon 6 با ارائه معماریهای P-core و E-core، امکان انتخاب میان قدرت پردازشی هر هسته و تراکم بالای هستهها را فراهم کرده است.
انتخاب نهایی نباید فقط براساس نسل یا تعداد هسته انجام شود. نوع نرمافزار، تعداد ماشینهای مجازی، محدودیت لایسنس، ظرفیت رم، نوع ذخیرهسازی، مصرف انرژی و بودجه پروژه همگی در انتخاب پردازنده مناسب تأثیر دارند.
برای مشاهده مدلها و بررسی قیمت میتوانید وارد بخش خرید CPU سرور شوید. همچنین برای انتخاب پردازنده متناسب با بار کاری، راهنمای انتخاب پردازنده مناسب سرور را مطالعه کنید.
سوالات متداول نسلهای Xeon Scalable
پردازندههای HPE Gen10 متعلق به کدام نسل Xeon Scalable هستند؟
سرورهای HPE Gen10 عمدتاً از پردازندههای نسل اول و دوم Intel Xeon Scalable پشتیبانی میکنند. مدل دقیق پردازنده باید براساس QuickSpecs و نسخه BIOS همان سرور بررسی شود.
آیا پردازنده نسل سوم روی سرور HPE Gen10 نصب میشود؟
خیر. پردازندههای نسل سوم Ice Lake-SP به پلتفرم و سوکت متفاوتی نیاز دارند و معمولاً در سرورهای HPE Gen10 Plus استفاده میشوند.
کدام نسل Xeon Scalable برای خرید سرور استوک بهتر است؟
برای بیشتر پروژههای اقتصادی، پردازندههای نسل دوم Xeon Scalable در سرورهای HPE Gen10 تعادل مناسبی میان قیمت، تعداد هسته، فرکانس و دسترسی به قطعات ایجاد میکنند.
تفاوت پردازندههای P-core و E-core در Xeon 6 چیست؟
P-coreها برای قدرت پردازشی بالاتر در هر هسته و بارهای کاری سنگین طراحی شدهاند. E-coreها تعداد هسته بیشتر و بهرهوری انرژی بالاتری دارند و برای سرویسهای پرتراکم و پردازشهای موازی مناسب هستند.
آیا تعداد هسته بیشتر همیشه باعث افزایش سرعت سرور میشود؟
خیر. عملکرد سرور به فرکانس پردازنده، نوع نرمافزار، حجم کش، سرعت رم، ذخیرهسازی و نحوه استفاده برنامه از هستهها بستگی دارد. بعضی نرمافزارها از پردازنده کمهستهتر با فرکانس بالاتر نتیجه بهتری میگیرند.
سرورهای HPE Gen11 و Gen12 از چه پردازندههایی استفاده میکنند؟
سرورهای HPE Gen11 بسته به مدل از نسل چهارم یا پنجم Xeon Scalable استفاده میکنند. سرورهای HPE Gen12 نیز از مدلهای مشخصی از خانواده Intel Xeon 6 پشتیبانی میکنند.